In de 19de eeuw bestond het park vooral uit heide en duinen. Door natuurherstelwerken, die verspreid worden over verschillende jaren, zal het landschap gedeeltelijk in haar oorspronkelijke staat hersteld worden.
Dat heide en duinen beplant werden met dennen is een fenomeen dat op veel plaatsen in onze provincie voorkomt. Het hout van deze dennen was namelijk nodig voor de mijnbouw. Vandaag is dat niet meer het geval en kunnen we deze bijzondere plek opnieuw teruggeven aan de natuur.
Met een natuurbeheerplan voor de volgende 24 jaar liggen er heel wat plannen klaar om, stap voor stap, het Duinenpark in oorspronkelijke staat te herstellen.
Tal van dier- en plantensoorten
Een eerste fase werd in 2023 afgerond waardoor er terug een deel van de landduinen zichtbaar is. Over een oppervlakte van 13,5 ha werd er heide, schrale graslanden en landduinen hersteld.Het voorbereiden en de vergunningen aanvragen kostte al heel wat tijd. Naast het kappen van de bomen werden ook de wortelstronken en de dikke ‘strooisellaag’ van naalden, takken en bladeren weggehaald om de duinen en heide weer tevoorschijn te halen. Hier en daar bleven bomengroepjes en ook karakteristieke bomen met een grillige vorm staan.
Wie in Duinenpark Molenheide gaat wandelen, krijgt heel wat meer afwisseling: naast bos wandel je door paarse heide, over landduinen en waardevolle graslanden. En hoe meer divers het landschap, hoe meer biodivers het park Molenheide wordt. Dat wil zeggen dat er meer dier- en plantensoorten te ontdekken zijn in het park!
Het park blijft een openbaar park dat gratis toegankelijk is voor iedereen. Naast de inheemse wilde dieren, kan de bezoeker ook nog altijd de everzwijnen bezichtigen.
Lees hier het volledige natuurbeheerplan
Veelgestelde vragen:
Waarom zijn de natuurherstelwerken nodig?
De natuur zal meer divers worden. Naast dennenbos, zal er meer heide zijn en ook de oude zandduinen die nu verstopt zijn, komen terug aan de oppervlakte. Deze verscheidenheid aan natuur is goed voor heel wat zeldzame dieren van Europees belang. De natuurwerken worden stap voor stap uitgevoerd.
Is het kappen van bomen slecht voor de natuur en het klimaat?
Om heide en landduin te herstellen, is het nodig om naaldbomen te kappen. In een eerste fase gaat dit over 13,5 ha. In een Milieueffectrapport werd onderzocht wat de gevolgen hiervan zijn op de natuur, het water, de bodem, mens en klimaat. Samenvattend kan gesteld worden dat er geen negatieve effecten zijn:
- Positief effect op de grondwatertafel omdat het regenwater beter kan infiltreren in het gebied. 75% van de regen die in heide- en zandgebieden valt, infiltreert in de bodem terwijl dit voor naaldbossen maar 15% is.
- Ecologische boost voor het gebied: Er wordt bos gekapt maar dit gaat voornamelijk over structuurarme dennenaanplantingen waarvan de ecologische waarde beperkt is omdat er ook nog eens veel Amerikaanse vogelkers aanwezig is, een invasieve exoot die onze eigen inheemse planten verdringt. Er worden veel zeldzame diersoorten verwacht zoals kleine parelmoervlinder, bont dikkopje, gladde slang, levendbarende hagedis, rugstreeppad. Deze laatste 3 soorten zijn ook Europees beschermde soorten waarvoor het gebied ook specifiek is ingericht.
- Zeer positief effect op de mens: de landschappelijke beleving van het gebied verhoogt omdat er een afwisselend landschap komt van open landduinen, heide, grasland, droge en natte loofbossen terwijl het gebied nu voornamelijk bestaat uit dennenaanplantingen. De wandelpaden worden heraangelegd en er is een recreatieve zone voorzien ter hoogte van de boskantine.
- Beperkt effect op het klimaat: alhoewel er dennenbomen gekapt worden en er bovengronds minder koolstof wordt opgeslagen omdat er zand in de plaats komt, zal er toch meer koolstof in het gebied worden opgeslagen. Dit komt omdat het gebied vernat waardoor de koolstofopslag van de bodem toeneemt.
Wat gebeurt er met de omheining rond het park?
De omheining zal op termijn grotendeels verdwijnen. Wilde dieren kunnen zo ook hun intrede doen in het gebied.
Wie zijn de initiatiefnemers van het natuurherstelproject?
De gemeente Houthalen-Helchteren werkt nauw samen met het Agentschap voor Natuur en Bos, het Regionaal Landschap Lage Kempen en de vrijwilligers van de vzw Wild- en Wandelpark Molenheide.
Dit project werd financieel mogelijk gemaakt door cofinanciering van de provincie Limburg en Vlaanderen via Plattelandsplus en investeringen van de gemeente Houthalen-Helchteren.
